“Azerbaycan Cumhuriyeti Pasaportları Hakkında” Kanununun 3. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşının pasaportu, Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları dışında, vatandaşın kimliğini doğrulayan ve ona ülke dışına çıkma ve ülkeye geri dönme hakkını sağlayan tek belgedir.
Pasaport, her Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı için Kanunla belirlenen kurallara göre verilir ve tüm ülkelere seyahat için geçerlidir.
Pasaport, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin mülküdür ve vatandaşından alınması ya da rehin alınması, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin mevzuatında belirtilen haller dışında kesinlikle yasaktır.
Pasaport kaybolduğunda, vatandaş pasaport veren devlet organlarına, eğer olay yurt dışında gerçekleşmişse, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin diplomatik temsilciliklerine veya konsolosluklarına derhal bilgi vermelidir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nin diplomatik temsilcilikleri veya konsoloslukları, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ilgili yürütme organı ile birlikte, böyle bir vatandaşı, kısa süre içinde, kişinin tercihine bağlı olarak Azerbaycan Cumhuriyeti’ne geri dönme hakkı veren aşağıda belirtilen belgelerle donatabilir:
- Ya Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşına yeni bir umuma mahsus pasportun verilmesi için işlemler yapılabilir;
- Ya da kişinin acil olarak ülkemize dönmesi için Azerbaycan Cumhuriyeti’ne dönüş belgesi verilebilir.
Azerbaycan Cumhuriyeti umuma mahsus pasaportu, Azerbaycan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı’nın umuma mahsus pasaportu veren yerel organları (bundan sonra – içişleri organı) tarafından “Pasaportlar Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanunu ve “Pasaportlar Hakkında” Azerbaycan Cumhuriyeti Kanununun uygulanmasıyla ilgili Yönetmelik çerçevesinde belirlenen kurallara göre verilir.
Yönetmeliğe göre, yurt dışında sürekli ve geçici ikamet eden vatandaşlara, umuma mahsus pasaportu, içişleri organında bireysel olarak hazırlanarak, vatandaşın olduğu ülkede akredite edilmiş Azerbaycan Cumhuriyeti diplomatik temsilcilikleri veya konsoloslukları tarafından verilir. Bu durumda, umuma mahsus pasaportunun verilmesi için gerekli belgelerin kabul edilmesi ve Azerbaycan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı’na gönderilmesi, Azerbaycan Cumhuriyeti diplomatik temsilcilikleri veya konsoloslukları tarafından yapılır.
Vatandaşın parmak izi alınması ve ayrıca Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) gereksinimlerine uygun bir fotoğrafının çekilmesi, pasaportu veren organ tarafından yapılır. 15 yaşına girmemiş vatandaşlardan parmak izi alınmaz.
Azerbaycan Cumhuriyeti umuma mahsus pasaportu, 1 yaşına kadar olan çocuklar için bir yıllık, 1 yaşından 3 yaşına kadar olan çocuklar için üç yıllık, 3 yaşından 18 yaşına kadar olan çocuklar için beş yıllık, 18 yaşını doldurmuş kişiler içinse on yıllık olarak verilir.
Dikkat! Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı, umuma mahsus pasaportuna sahip olarak, yabancı ülkelere seyahat etmek için vize almak amacıyla (uluslararası anlaşmalara göre vatandaşların vizesiz gidiş-dönüş hakkı olan ülkeler hariç) ilgili yabancı ülkenin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde bulunan (veya akredite edilmiş) diplomatik temsilcilik ve ya konsolosluklarına başvurmalıdır.
Umuma mahsus pasaportunun verilmesi için vatandaşlardan aşağıdaki belgeler talep edilir:
- Umuma mahsus pasaportu verilmesi için başvuru formu (18 yaşını doldurmuş vatandaşa umuma mahsus pasaportu verilmesi için başvuru formu; 18 yaşını doldurmamış vatandaşa umuma mahsus pasaportu verilmesi için başvuru formu);
- Vatandaşın kimlik kartı (ya da 15 yaşını doldurmamış vatandaşa doğum belgesi veya bireysel kimlik kartı);
- Devlet harcı ödendiğine dair belge;
- Pasaport, Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı ya da onunla birlikte seyahat eden kişinin acil tedavi için, ya da yurt dışında yaşayan yakın akrabasının ağır hastalığı veya ölümü durumu ile ilgili olarak iki iş günü içinde verildiğinde – bu Yönetmeliğin 3.3. maddesinde belirtilen belgeler;
pasaport 15 yaşına gelmemiş vatandaşa verildiğinde:
- Kan grubu hakkında tıbbi rapor (çocuğun bireysel kimlik kartı sunulursa bu belge istenmez);
- Ebeveynlerinden yoksun çocukların evlatlık alan, himayeye alan ya da vasi olarak atanmış kişilerin haklarını onaylayan belge.
15 yaşına gelmemiş bir vatandaşa umuma mahsus pasaportu verilirken başvuru formu yalnızca onun ebeveynleri, ebeveynlerinden yoksun çocukların ise diğer yasal temsilcileri tarafından imzalanır.
15 yaşından 18 yaşına kadar olan bir vatandaşa ait başvuru formunu, kendisi ya da yasal temsilcisi verebilir. Her iki durumda da başvuru formunda 15 yaşından 18 yaşına kadar olan vatandaşın imzası bulunmalıdır.
“Umuma mahsus pasaportunun düzenlenmesi için gerekli belgeler mevzuata uygun şekilde tam olarak sunulduğunda, Azerbaycan Cumhuriyeti diplomatik temsilcilikleri ve konsoloslukları tarafından işlem başlatılmalıdır.”
Kanunla Belirlenen Sorumluluk ve Kısıtlamalar
Pasaport verilmesi talebi/başvurusu ile ilgili gecikmeye yol açılması veya başvurunun reddedilmesi durumunda, Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşları idari yolla ve/veya mahkemeye başvuruda bulunabilirler.
Azerbaycan Cumhuriyeti İdari Cezalar Kanunu'nun 332. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşı pasaportunun verilmesinin gerekçesiz reddedilmesi, verilmesi için kanunda belirtilmeyen ek belgeler talep edilmesi ya da pasaportun verilmesinde (değiştirilmesinde) gecikmeye yol açılması, kanunsuz bir şekilde alınması ya da rehine olarak alınması durumunda, seksen beş manattan doksan manata kadar para cezası uygulanır.
Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşının umuma mahsus pasaportu kullanılamaz hale geldiğinde, geçerlilik süresi bittiğinde veya böyle bir pasaport sahibinin vefat etmesi durumunda, umuma mahsus pasaportu Azerbaycan Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı'na teslim edilmelidir.
Azerbaycan Cumhuriyeti İdari İhlaller Kanunu'nun 331. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşları, umuma mahsus pasaportunun kaybolması veya kasıtlı olarak tahrip edilmesi nedeniyle yurt dışında Azerbaycan Cumhuriyeti'nin diplomatik temsilcilikleri ve konsoloslukları tarafından belirli bir miktar idari para cezası ile cezalandırılabilirler.